Domowe skrzaty to magiczne stworzenia służące w domach czarodziejów. Pracują zazwyczaj w bogatych rodzinach magów, zobowiązane są służyć na wieki jednemu domowi i jednej rodzinie. Skrzaty domowe są oddane swoim panom, nie ujawniają ich sekretów, bronią honoru rodziny, muszą wykonywać każde ich polecenie. Za każde nieposłuszeństwo wymierzają sobie kary. Są przyzwyczajone do złego, a nawet brutalnego traktowania.

Skrzaty domowe mierzą od dwóch do trzech stóp wysokości (60 do 90 cm), są chude i zazwyczaj łyse. Charakteryzują się też przerośniętą głową i wyłupiastymi oczami. Mają spiczaste, nietoperze uszy i wysokie, piskliwe głosy. Nie chodzą w zwyczajnych ubraniach tylko w łachach np. w serwetkach lub poszewkach od poduszek. Jest to oznaka ich zniewolenia. Skrzat domowy nie może sam porzucić swojej pracy. Zwolnić skrzata ze służby można jedynie, dając mu ubranie lub jego fragment.

Choć skrzaty domowe są przyjaciółmi ludzi, oni nie traktują ich należycie, co zauważyła Hermiona. Dziewczyna będąc w czwartej klasie, założyła Stowarzyszenie Walki o Emancypację Skrzatów Zniewolonych, w skrócie W.E.S.Z. Celem tej organizacji było zapewnienie skrzatom godziwych warunków pracy i wynagrodzenia. Skarbnikiem stowarzyszenia został Ron, a sekretarzem Harry. Wpisowe wynosiło 2 sykle i miało pokryć koszty kampanii. Każdy członek stowarzyszenia otrzymywał plakietkę z wygrawerowanymi literami WESZ. Jednak nikt nie podzielał zapału Hermiony. Wiele osób zapisywało się do organizacji, aby dziewczyna dała im spokój. Z inicjatywy Hermiony nie były zadowolone nawet skrzaty domowe, które wydają się być pogodzone ze swoją sytuacją. Były one wręcz oburzone postulatami dziewczyny.

Skrzaty domowe obdarzone są niezwykłą magiczną mocą, której zazwyczaj nie mogą używać bez pozwolenia swoich panów. Ich magia znacznie różni się od magii czarodziejów. Mogą się deportować i aportować nawet w Hogwarcie.

Przynajmniej setka skrzatów domowych mieszka w Hogwarcie. Pracują one w kuchni, a w nocy sprzątają dormitoria i inne zakątki zamku. Wszystkie mają na sobie jednakowy strój: serwetki obiadowe z godłem Hogwartu udrapowane w togi. Pierwsze skrzaty domowe zatrudniła w zamku Helga Hufflepuff.


A oto najbardziej znane skrzaty domowe:

Zgredek

"Harry'emu udało się nie krzyknąć, ale niewiele brakowało. Mały stwór siedzący na jego łóżku miał wielkie uszy nietoperza i wyłupiaste zielone oczy wielkości piłek tenisowych"

Zgredka poznajemy w drugiej części przygód o Harrym Potterze. Skrzat przychodzi na Privet Drive numer cztery, aby ostrzec Harry'ego przed niebezpieczeństwem czającym się w Hogwarcie. Skrzat ten należał wówczas do rodziny Malfoyów, jednak nie był zadowolony ze swojej służby u nich. Był przez nich źle traktowany i nie popierał działań swoich panów. Pod koniec roku Harry podstępem uwolnił Zgredka od służby u Malfoyów, dając mu swoją. Prawdopodobnie z tego właśnie powodu skarpetki stały się ulubioną częścią garderoby skrzata.

Zgredek był bardzo nietypowym skrzatem domowym. Jako jedyny przedstawiciel swojego gatunku żądał za swoją pracę zapłaty oraz dni wolnych. Dlatego też ciężko mu było znaleźć nową posadę. W końcu zatrudnił się w Hogwarcie, gdzie dostawał galeona tygodniowo i miał jeden dzień w miesiącu wolny.

Skrzat przyjaźnił się z Harrym, darzył go wielkim szacunkiem i zawsze chętnie mu pomagał. Podczas Turnieju Trójmagicznego dał Harry'emu skrzeloziele, aby ten mógł wykonać drugie zadanie, natomiast w szóstej części pomagał chłopakowi śledzić Dracona Malfoya. Ostatecznie zginął z rąk Bellatriks Lestrange, która rzuciła w niego nożem, podczas gdy próbował uciec razem z przyjaciółmi z dworu Malfoyów. Skrzat spoczywa w wykopanym własnoręcznie przez Harry'ego grobie, na którym został wyryty napis: "Tu spoczywa Zgredek, wolny skrzat". Miejsce pochówku Zgredka znajduje się przy chatce Billa i Fleur.

Mrużka

"Stworzonko drgnęło i rozchyliło nieco palce, ukazując olbrzymie brązowe oczy i nos wielkości i kształtu sporego pomidora. To nie był Zgredek, ale z całą pewnością jakiś inny domowy skrzat. [...] Miał głos jeszcze bardziej piskliwy od Zgredka, był to wysoki, rozdygotany skrzek, i Harry pomyślał, że [...] może to być skrzat płci żeńskiej."

Mrużkę poznajemy w czwartym tomie. Pracowała wtedy dla Barty'ego Croucha, była bardzo przywiązana do swojej rodziny. Zawsze starannie wykonywała polecenia swojego pana, nawet te bardzo kontrowersyjne. Została zwolniona ze służby po tym, jak posądzono ją o wyczarowanie Mrocznego Znaku podczas Mistrzostw Świata w Quidditchu. Po tym zdarzeniu skrzatka zatrudniła się w Hogwarcie, jednak nie potrafiła się odnaleźć po stracie poprzedniej posady. Przez ciągłe zadręczanie się, popadła w alkoholizm. Nadużywała piwa kremowego, które dla skrzatów domowych jest bardzo mocne.

Stworek

"Był prawie nagi: miał tylko brudną szmatę na biodrach. Wyglądał bardzo staro. Skóra wisiała na nim tak, jakby była o parę numerów za duża, a chociaż był łysy, tak jak wszystkie skrzaty, z wielkich jak u nietoperza uszu wyrastały mu długie białe włosy. Oczy miał nabiegłe krwią, wodnistoszare, a mięsisty nos przypominał ryjek."

Stworek należał do rodu Blacków. Uwielbiał swoją panią i nawet po jej śmierci spełniał zachcianki jej portretu. Po jej śmierci stał się własnością Syriusza, o którym nie miał najlepszego zdania. Wykonywał jego polecenia bardzo niechętnie. Stworek znał wiele sekretów Zakonu Feniksa, dlatego był dla niego zagrożeniem. Przyczynił się do śmierci swojego pana. Po śmierci Syriusza Stworek stał się własnością Harry'ego, który wysłał go do Hogwartu, żeby tam pomagał innym skrzatom w kuchni. Relacje pomiędzy Stworkiem a Harrym poprawiły się w siódmej części, kiedy to skrzat opowiedział mu, co wie o medalionie Salazara Slytherina. Skrzat przekonał się, że Harry, Ron i Hermiona dobrze go traktują i odtąd służył im z ochotą.

Bujdka

"Czubek jej głowy ledwo sięgał siedzenia krzesła Chefsiby, a pergaminowa skóra zwisała na niej tak samo jak wyprasowane lniane prześcieradło, które nosiła udrapowane jak toga."

Skrzatka domowa Chefsiby Smith. Chefsiba miała w posiadaniu czarkę Helgi Hufflepuff oraz medalion Salazara Slytherina. Voldemort przejął te przedmioty i wrobił Bujdkę w morderstwo swojej pani. Skrzatka przyznała się, że wsypała do kakao swej pani coś, co okazało się trucizną. Uznano jednak, że zrobiła to nieumyślnie. Nie wiadomo, co działo się z Bujdką po tym zdarzeniu. Kilka dni przed śmiercią skrzatki odwiedził ją Dumbledore i wyciągnął od niej wspomnienie z dnia, gdy Tom Riddle przyszedł do jej pani i podziwiał czarkę oraz medalion.


Skrzaty domowe są wyjątkowymi stworzeniami, obdarzonymi niezwykłą magiczną mocą. Dobrze traktowane będą służyć wiernie i z ochotą, natomiast w przeciwnym razie mogą napędzić nie lada kłopotów, o czym przekonał się już niejeden czarodziej. To tylko od właścicieli skrzatów zależy jak układać będzie im się współpraca i jak wykorzystane zostaną niezwykłe umiejętności tych stworzeń.