Mia³am wrzuciÌ ksi¹¿ki, które przeczyta³am w tym roku, wiêc nadesz³a pora. Nie uda³o mi siê przeczytaÌ jeszcze dwóch, tak jak pisa³am w poprzednim poœcie, ale pyknê³am jedn¹, wiêc nie ma tragedii. KolejnoœÌ przypadkowa.

1. Mariusz SzczygieÂł, "Nie ma";
2. Filip Springer, "Dwunaste: Nie myÂśl, Âże uciekniesz";
3. Olga Tokarczuk, "Podró¿ Ludzi Ksiêgi";
4. Anna Bikont, "Sendlerowa. W ukryciu";
5. Olga Tokarczuk, "Opowiadania Bizarne";
6. Marta Abramowicz, "Zakonnice odchodzÂą po cichu";
7. ÂŁukasz Orbitowski, "Inna dusza";
8. Robert Galbraith, "ZabĂłjcza biel";
9. Joanna Bator, "Ciemno, prawie noc".

Jeœli chodzi o najlepsze ksi¹¿ki, to trudno mi wybraÌ tê jedn¹, która by³a naprawdê naj, ale pierwsza trójka to zdecydowanie: "Inna Dusza", "Podró¿ Ludzi Ksiêgi" i "Ciemno, prawie noc". Nie bêdê szeregowaÌ wed³ug miejsc, bo nie umiem wybraÌ, ale wszystkie te ksi¹¿ki zrobi³y na mnie bardzo du¿e wra¿enie, jeœli zestawiÌ je z pozosta³ymi.

Zdecydowanie najs³absza z tego grona jest "Zabójcza biel". Nie polecam nikomu, kompletna strata czasu. Chyba, ¿e ktoœ siê nudzi i potrzebuje odmó¿d¿yÌ, to proszê bardzo, ale ostrzegam, ¿e mózg siê po tym bardzo d³ugo nie chce zregenerowaÌ.

Trochê wiêcej spodziewa³am siê po "Sendlerowej" i "Dwunaste", ale te¿ trudno powiedzieÌ, ¿ebym siê rozczarowa³a. Mo¿e po prostu to nie mój czas na trudne ksi¹¿ki. Ale z pewnoœci¹ warto przeczytaÌ. W³aœciwie uwa¿am, ¿e wszystko - poza jednym wyj¹tkiem, o którym wy¿ej - co znajduje siê na tej liœcie warto.

Mój tegoroczny wynik jest lepszy ni¿ zesz³oroczny, ale i tak nie uda³o mi siê wykonaÌ postanowienia, ¿e przeczytam w tym roku 30 ksi¹¿ek. Nawet siê nie zbli¿y³am do tej liczby, chocia¿ pocz¹tek roku wygl¹da³ naprawdê obiecuj¹co. Poni¿ej lista przeczytanych ksi¹¿ek, a jeszcze ni¿ej najlepsze.

1. Pawe³ So³tys, "NieradoœÌ";
2. Zygmunt MiÂłoszewski, "Jak zawsze";
3. Marcin Wicha, "Rzeczy, ktĂłrych nie wyrzuciÂłem";
4. Klementyna Suchanow, "To jest wojna. Kobiety, fundamentaliÂści, nowe Âśredniowiecze";
5. £ukasz Lam¿a, "Œwiaty równoleg³e. Czego ucz¹ nas p³askoziemcy, homeopaci i ró¿d¿karze";
6. PaweÂł Piotr Reszka, "PÂłuczki. Poszukiwacze Âżydowskiego zÂłota";
7. Maggie Nelson, "Argonauci";
8. Hampton Sides, "Ogar piekielny Âściga mnie. Zamach na Martina Luthera Kinga i wielka obÂława na jego zabĂłjcĂŞ";
9. Mira MarcinĂłw, "Bezmatek";
10. Szczepan Twardoch, "KrĂłl";
11. Szczepan Twardoch, "KrĂłlestwo";
12. Katarzyna Nosowska, "PowrĂłt z Bambuko";
13. MaÂłgorzata Sidz, "Kocie chrzciny. Lato i zima w Finlandii";
14. Sally Rooney, "Normalni ludzie";
15. Olga Drenda, Ma³gorzata Halber, "Ksi¹¿ka o mi³oœci";
16. Andrzej GryÂżewski, Sylwia Sitkowska, "Niekochalni. LĂŞk przed bliskoÂściÂą";

Ogólnie znalaz³abym jeszcze ze dwie, które przeczyta³am, ale to jakieœ psychologiczne rzeczy i nie pamiêtam tytu³ów. Tak¿e niech zostanie 16.

Uda³o mi siê w tym roku przeczytaÌ bardzo du¿o œwietnych ksi¹¿ek, ale jednoczeœnie bardzo wielu ksi¹¿ek nie skoùczy³am - i ich nie umieszcza³am na liœcie, bêd¹ na przysz³y rok. Z tego te¿ wzglêdu trudno mi wybraÌ trzy najlepsze, ale mo¿e zrobiê tak, ¿e wybiorê topkê i dodam jeszcze wyró¿nionych.

1. Marcin Wicha, "Rzeczy, ktĂłrych nie wyrzuciÂłem".

Ksi¹¿ka bêd¹ca dziennikiem w³aœciwie i opisem trudnej relacji z matk¹ i trudnej drogi do pogodzenia siê z jej œmierci¹. Odbywa siê to w³aœnie poprzez pisanie o rzeczach, które zostaj¹ nam po zmar³ych bliskich i z którymi trzeba siê uporaÌ. Bardzo poruszaj¹ca ksi¹¿ka, p³aka³am na niej rzewnymi ³zami. Ciekawe szczególnie z punktu widzenia, ¿e szczególnie my, dwudziestolatkowie, mo¿emy zobaczyÌ, jak inaczej teraz wygl¹da budowanie relacji rodzic-dziecko.

2. Mira MarcinĂłw, "Bezmatek".

Kolejna ksi¹¿ka o stracie matki, pisana tym razem z perspektywy m³odej kobiety. Poch³onê³am tê ksi¹¿kê w jedno popo³udnie, chocia¿ temat jest strasznie ciê¿ki i bolesny. Œwietnie napisana, poruszaj¹ca i mocna. Podobnie jak Wicha, Marcinów równie¿ zachowuje formê dziennika. Z jakiegoœ jednak powodu wgl¹d w jej emocje nie wydaje siê a¿ tak zawstydzaj¹co intymny, ¿eby czytelnik nie mia³ odwagi tego czytaÌ. Œwietna rzecz.

3. Maggie Nelson, "Argonauci"

Podium te¿ zamyka ksi¹¿ka, która jest dziennikiem. Dziennikiem, a trochê esejem, a trochê czymœ pomiêdzy. OpowieœÌ kobiety, która ¿yje z transp³ciowym partnerem; opowieœÌ o tym, jak zmienia siê ¿ycie ich obojga, jak inni postrzegaj¹ ich jako parê. Jak nawet bardzo wyrozumia³y i tolerancyjny cz³owiek potrafi ³apaÌ siê na tym, ¿e nie wszystko rozumie i czasami mówi coœ czego nie powinien.


Jeœli chodzi o wyró¿nienia - zdecydowanie Klementyna Suchanow, "To jest wojna. Kobiety, fundamentaliœci i nowe œredniowiecze". Ksi¹¿ka wysz³a na pocz¹tku tego roku i opisuje dzia³alnoœÌ Ordo Iuris i ich wp³ywy na œwiecie i w Polsce. Nie jest to mo¿e reporta¿ wybitnie napisany. Ale bardzo otwiera oczy i niestety stanowi przepowiedniê tego co wydarzy³o siê w Polsce w paŸdzierniku z prawem do aborcji. Ale to przepowiedniê 1:1. No i Pawe³ Piotr Reszka "P³uczki. Poszukiwacze ¿ydowskiego z³ota". Mocna i zawstydzaj¹ca dla naszego narodu ksi¹¿ka.

U mnie ten rok zdecydowanie by³ lepszy od dwóch poprzednich pod wzglêdem przeczytanych ksi¹¿ek. Zarówno iloœciowo, jak i jakoœciowo. Natomiast nie uda³o mi siê dobiÌ do 30. ksi¹¿ek, chocia¿ zabrak³o niewiele.

Poni¿ej wrzucam listê przeczytanych ksi¹¿ek (kolejnoœÌ przypadkowa), a póŸniej moje tegoroczne podium.

1. Serotonina, Michel Houellebecq
2. Trylogia kopenhaska, Tove Ditlevsen
3. ZrĂłb sobie raj, Mariusz SzczygieÂł
4. Uleg³oœÌ, Michel Houellebecq
5. Szczury z via Veneto, Piotr KĂŞpiĂąski
6. Strup. Hiszpania rozdrapuje rany, Katarzyna Kobylarczyk
7. Eleanor Oliphant ma siĂŞ caÂłkiem dobrze, Gail Honeyman
8. Miasto Archipelag. Polska mniejszych miast, Filip Springer
9. Czasy kĂłz, Luan Starova
10. Nie zd¹¿ê, Olga Gitkiewicz
11. Wyspa trzech ojczyzn. ReportaÂż z podzielonego Cypru, Thomas Orchowski
12. Kajœ. OpowieœÌ o Górnym Œl¹sku, Zbigniew Rokita
13. Sonnenberg, Krzysztof Varga
14. Z³ap i ukrêÌ ³eb. Szpiedzy, k³amstwa i zmowa milczenia wokó³ gwa³cicieli Ronan Farrow
15. NienawiœÌ sp. z o.o. Jak dzisiejsze media ka¿¹ nam gardziÌ sob¹ nawzajem Matt Taibbi
16. Koniec Âświata, umyj okna, Agnieszka Jelonek
17. Missoula. GwaÂłty w amerykaĂąskim miasteczku akademickim, Jon Krakauer
18. Koniec z Eddym, Edouard Louis
19. Nomadland, Jessica Bruder
20. Sempre Susan. Wspomnienie o Susan Sontag, Sigrid Nunez
21. ÂŁyski liczÂą do trzech, Olga Hund
22. Wyhoduj sobie wolnoœÌ. Reporta¿e z Urugwaju, Szymon Opryszek, Maria Hawranek
23. 27 Âśmierci Toby'ego Obeda, Joanna Gierak-Onoszko
24. Fale, Virginia Woolf
25. BÂłoto sÂłodsze niÂż miĂłd. GÂłosy komunistycznej Albani, MaÂłgorzata Rejmer
26. Niewidzialne kobiety. Jak dane tworzÂą Âświat skrojony pod mĂŞÂżczyzn Caroline Criado Perez
27. San Francisco. Dziki brzeg wolnoÂści, Magda DziaÂłoszyĂąska-Kossow

Podium:

1. 27 Âśmierci Toby'ego Obeda - Joanna Gierak-Onoszko

Nie mia³am ¿adnych w¹tpliwoœci, ¿e to tê ksi¹¿kê umieszczê na pierwszym miejscu. Wstrz¹saj¹cy reporta¿ o katolickich szko³ach z internatem w Kanadzie, w których katowano i czêsto mordowano dzieci, zabierane g³ównie rdzennej ludnoœci zamieszka³ej tamte tereny. Moim zdaniem jest to ksi¹¿ka, któr¹ powinien przeczytaÌ ka¿dy, a ju¿ na pewno ka¿dy, kto bezkrytycznie przyjmuje nauki g³oszone przez koœció³ katolicki. Ostrzegam tylko, ¿e ksi¹¿ka jest tak mocna, ¿e trzeba robiÌ sobie przerwy. A wszystko to wydarzy³o siê naprawdê.

2. BÂłoto sÂłodsze niÂż miĂłd. GÂłosy komunistycznej Albani - MaÂłgorzata Rejmer

Ta pozycja te¿ mn¹ wstrz¹snê³a. Historie komunizmu znamy dobrze z w³asnego podwórka, jednak, kiedy czyta siê to z perspektywy innego kraju, dostrzega siê tak¿e inne aspekty. Niestety jest to te¿ ksi¹¿ka, która opowiada o rzeczach, które dzisiaj wydaj¹ siê dziwnie znajome, chocia¿ wiêkszoœÌ z nas uwa¿a, ¿e metody komunistów ju¿ s³usznie minê³y. Okazuje siê jednak, ¿e wiele mechanizmów dzia³a w Polsce dzisiaj bardzo podobnie. Ksi¹¿ka ostrze¿enie.

3. Kajœ. OpowieœÌ o Górnym Œl¹sku - Zbigniew Rokita

Tegoroczny laureat Nike. Ciekawe spojrzenie na historiê Górnego Œl¹ska, który sam do koùca nie wie czy jest Œl¹ski, Niemiecki czy Polski. Spojrzenie z ró¿nych perspektyw, wys³uchanie g³osów ka¿dej ze stron przeplatane histori¹ rodzinn¹ autora. Œwietnie napisana, stara siê du¿o wyjaœniÌ, a jednoczeœnie mam wra¿enie, ¿e nie wyjaœnia nic w kontekœcie to¿samoœci Œl¹zaków. I w ogóle nie jest to zarzut. Warto, jeœli jest siê ciekawym tego, jak rodzi³a siê w ogóle sama potrzeba narodowoœciowa Œl¹zaków. I zak³adam, ¿e warto, nawet jeœli siê samemu ze Œl¹ska pochodzi.

CzeœÌ, jeœli ktoœ tu jeszcze w ogóle jest

Czas na czytelnicze podsumowanie roku 2022. W moim przypadku ten rok by³ wyj¹tkowo marny pod wzglêdem czytelniczym, zak³adam, ¿e z powodu egzaminu i poœwiêcania wiêcej czasu na szeroko pojête "¿ycie". Ksi¹¿ek przeczyta³am ledwo 15, tym razem nie bêdê wymieniaÌ wszystkich, ale wrzucam poni¿ej swoje TOP 10. A potem biorê po 200 z³ z ka¿dej dru¿yny i s³ucham Paùstwa.

1. Lato, kiedy mama miaÂła zielone oczy, Tatjana Tibuleac
2. Honor. OpowieœÌ ojca, który zabi³ w³asn¹ córkê, Lene Wold
3. GĂłra Tajget, Anna Dziewit-Meller
4. Pianie kogutĂłw, pÂłacz psĂłw, Wojciech Tochman
5. Czystka, Katarzyna Surmiak-DomaĂąska
6. Pusty przelot, Daniel Odija
7. Czerwony Âśnieg na Etnie, JarosÂław MikoÂłajewski, PaweÂł SmoleĂąski
8. Klara i sÂłoĂące, Kazuo Ishiguro
9. Beze mnie jesteÂś nikim. Przemoc w polskich domach, Jacek HoÂłub
10. Miedzianka. Historia znikania, Filip Springer