Pojęcie animag (w języku angielskim - animagus) pochodzi od łacińskiego słowa "animal" oznaczającego zwierzę i słowa "magus" oznaczającego maga.

Animagami nazywa się czarodziejów bądź czarownice, którzy posiadają rzadką magiczną zdolność przemieniania się w zwierzę bez użycia różdżki ani innych magicznych ingrediencji. Jest to tak zwana transmutacja psychiczna dokładniej nazywana animizacją. Profesor Albus Dumbledore w komentarzu do baśni "Czara Mara i jej gdaczący pieniek" stwierdził, że umiejętnością tą obdarzony jest zaledwie niewielki odsetek czarodziejskiej społeczności, głównie dlatego, że jej osiągnięcie wymaga wielu lat studiów i praktyki, a zdolność ta odznacza się niewielką przydatnością w stosunku do ilości czasu poświęconego, aby ją nabyć. Konkretniej mówiąc umiejętność zamiany w zwierzę umożliwia, między innymi ukrycie własnej tożsamości, co jest kojarzone z działalnością przestępczą. Z tego też względu Ministerstwo Magii wprowadziło Rejestr Animagów oraz nałożyło obowiązek rejestracji na czarodziejów posiadających zdolność animizacji.

Jedna z najwcześniejszych literackich wzmianek o animagach znajduje się w baśni zatytułowanej "Czara Mara i jej gdaczący pieniek", którą można znaleźć w "Baśniach Barda Beedle'a". Pierwowzorem opisanej w baśni Czary Mary mogła być, według hipotez historyków, słynna francuska czarodziejka Lisette de Lapin. W roku 1422 w Paryżu została oskarżona o uprawianie czarów i skazana na śmierć. Udało się jej w niewyjaśniony sposób uciec z celi i uniknąć egzekucji. Nie ma dowodów na to, że Lisette była animagiem, jednak po jej ucieczce widziano białego królika w kociołku z żaglem płynącego przez kanał La Manche.

To, w jakie zwierzę zamieni się czarodziej determinuje jego osobowość, czarodziej nie ma na to żadnego wpływu. Istotnym faktem jest to, że animag po zamianie w zwierzę zachowuje ludzką świadomość - po zamianie z powrotem w człowieka będzie pamiętał wszystkiego czego doświadczył jako zwierzę. W baśni "Czara Mara i jej gdaczący pieniek" pojawia się tytułowa bohaterka w postaci królika mówiącego ludzkim głosem, jednak mija się to z prawdą, ponieważ animag w postaci zwierzęcej nie potrafi mówić. Może wydawać tylko dźwięki odpowiadające tym, jakie wydaje zwierzę, w które się zmienił.

Lunatyk, Glizdogon, Łapa i Rogacz

Do najbardziej znanych animagów należą profesor Minerva McGonagall (zamieniająca się w burego kota), Syriusz Black (czarny pies), Peter Pettigrew (szczur), James Potter (jeleń) oraz Rita Skeeter (żuk), z której to piątki czarodziejów tylko profesor McGonagall jest zarejestrowanym animagiem. W przypadku profesor McGonagall nabycie umiejętności animizacji nastąpiło w wyniku jej głębokich studiów nad szeroko pojętą transmutacją. James Potter, Syriusz Black oraz Peter Pettigrew zostali animagami, podczas ich pobytu w Szkole Magii i Czarodziejstwa w Hogwarcie, żeby móc spędzać czas z Remusem Lupinem podczas jego przemian w wilkołaka (wilkołak jest groźny tylko dla ludzi). Natomiast Rita Skeeter prawdopodobnie została animagiem, żeby móc szpiegować niezauważona pod postacią małego owada, zdobywając w ten sposób materiał do swoich artykułów dla "Proroka Codziennego".

"Ron zawahał się, a potem wyciągnął rękę z Parszywkiem w stronę Lupina. Lupin wziął go, a Parszywek zaczął rozpaczliwie piszczeć, wić się, wyrywać i wytrzeszczać maleńkie czarne oczka.
- Gotów jesteś, Syriuszu? - zapytał Lupin. Black już wziął z łóżka różdżkę Snape'a. Zbliżył się do Lupina, a jego wilgotne oczy zapłonęły blaskiem.
- Razem? - powiedział cicho.
- Razem - rzekł Lupin, trzymając mocno w jednej ręce Parszywka, a w drugiej różdżkę. - Policzę do trzech. Raz... dwa... TRZY!
Z obu różdżek trysnęło niebiesko-białe światło. Przez chwilę Parszywek zawisł w powietrzu, miotając się dziko... Ron wrzasnął przeraźliwie... szczur upadł na podłogę. Jeszcze raz rozbłysło oślepiające światło, a potem...
Przypominało to film ukazujący w wielkim przyspieszeniu rośnięcie drzewa. Tuż nad podłogą wystrzeliła głowa, członki wyrosły jak pędy i po chwili tam, gdzie był Parszywek stał już mężczyzna, kuląc się ze strachu i nerwowo zaciskając ręce."

Fragment przedstawia moment, w którym Black wraz z Lupinem "zmuszają" szczura Rona o imieniu Parszywek do zmiany z powrotem w Petera Pettigrew. Proces ten nazywa się dysanimizacją. Dysanimizacja może być dobrowolna (jest to wtedy tak zwany proces homomorficzny), ale może odbyć się również przy stosowaniu tortury transmutacji. Jest to metoda zmuszenia animaga do natychmiastowej dysanimizacji (torturę transmutacji zastosowali na Peterze Remus oraz Syriusz).

Nie udało mi się odnaleźć informacji, co się dzieje z różdżką podczas animizacji (procesu przemiany człowieka w zwierzę). W "Baśniach Barda Beedle'a" jest opisana sytuacja jakoby Czara Mara, po zamianie w królika, ukryta początkowo w pniu drzewa, oddaliła się z różdżką w pyszczku. Bynajmniej przykład Rity Skeeter, która jako żuk miała charakterystyczne obwódki wokół oczu (pochodzące od jej okularów), sugeruje, że razem z czarodziejem przemienia się również jego ubranie, a więc prawdopodobnie również różdżka (jeżeli akurat ma ją przy sobie).