Patronus to zaklęcie obronne w formie energii przypominającej obłok w kształcie zwierzęcia. Jego głównym zastosowaniem jest ochrona przed dementorami. Inkantacja wywołująca patronusa brzmi "Expecto Patronum" i oznacza z łaciny "Oczekuję opiekuna". Aby zaklęcie zadziałało, czarodziej musi skupić się na ważnym, pozytywnym wspomnieniu, wykonać obrót różdżką i wypowiedzieć inkantację. Wyczarowanie patronusa jest trudne i wymaga skupienia. Niektórym czarodziejom i czarownicom udaje się stworzyć jedynie bezcielesnego patronusa w formie srebrnej pary. Jest to niepełna forma patronusa, która zapewnia tylko częściową ochronę. Patronus jest odporny na Dementory ponieważ nie posiada pozytywnych wspomnień, którymi się żywią.
Patronusy chronią także przed śmierciotulami, bardzo niebezpiecznymi istotami które atakują podczas snu. Innym zastosowaniem patronusów jest przekazywanie poufnych wiadomości. Twórcą tego rodzaju komunikacji między czarodziejami był Albus Dumbledore.



Zaklęcie Patronusa jest jednym z najstarszych znanych zaklęć. Mimo tego, iż generalnie kojarzone jest z tymi, którzy walczą dla dobrych, wyższych celów, patronusa mogą wyczarowywać także czarnoksiężnicy. Nie jest znana żadna skuteczna metoda, która umożliwiłaby przewidzenie formy czyjegoś patronusa. Według XVIII-wiecznego badacza zaklęć Catullusa Spangle'a patronus reprezentuje to, co w danej osobie jest ukyte. W jego opinii, w obliczu zagrożenia, jakim jest dementor, czarodziej musi znaleźć w sobie nieznaną dotąd siłę, która jest w nim cały czas uśpiona. Patronusy zazwyczaj przybierają formy zwierząt, które występują w kraju ojczystym czarodzieja. Rzadziej przybierają formy magicznych stworzeń, takich jak smoki, feniksy czy testrale.
Patronus jest unikalny dla każdego czarodzieja, ale może zmieniać formę jeśli dana osoba jest pod wpływem intensywnych odczuć i przeżyć, na przykład zakochania. W takiej sytuacji patronus przybiera formę patronusa osoby, którą się kocha. Było tak w przypadku Snape'a, którego patronus przybrał formę łani (patronusa Lily) oraz Nimfadory Tonks (wilk, patronus Remusa Lupina). Są również przypadki, kiedy czarodziej traci umiejętność wyczarowania patronusa. Było tak w przypadku George'a Weasleya, którego pozytywne wspomnienia były związane z jego zmarłym bratem bliźniakiem, Fredem.



Przykłady cielesnych form Patronusa:

Harry Potter - jeleń
Hermiona Granger - wydra
Ron Weasley - pies (Jack Russel Terrier)
Albus Dumbledore - feniks
Minerwa McGonagall - kot z czarnymi obwódkami wokół oczu, przypominającymi jej okulary
Severus Snape - łania
Lily Potter - łania
James Potter - jeleń
Ginny Weasley - koń
Luna Lovegood - zając
Cho Chang - łabędź
Seamus Finnigan - lis
Ernie Macmillan - dzik
Nimfadora Tonks - wilk
Dolores Umbridge - kot
Artur Weasley - łasica
Aberforth Dumbledore - koza
Kinglsey Shacklebolt - ryś



Ciekawostki
- Czarodzieje, którzy potrafią wyczarować cielesnego patronusa mogą specjalnie wyczarować go w formie bezcielesnej. Przykładem jest Remus Lupin, który unika cielesnej formy swego patronusa wilka, ponieważ przypomina wilkołaka. Z kolei Severus Snape ukrywał pełną formę swojego patronusa aby zataić swoją miłość do Lily Evans.
- Harry wyczarował patronusa po raz pierwszy już w wieku trzynastu lat, z pomocą profesora Lupina.
- W trzeciej części serii aby przywołać patronusa Harry skupia się na wspomnieniu o tym, kiedy dowiedział się, że pójdzie do Hogwartu. W filmowej adaptacji bohater przywołuje wspomnienie swoich rodziców.
- Patronusy mogą przybierać zaskakujące formy. Symposia Rawle posiadała patronusa, który przybierał formę biedronki. Patronus Hedley'a Fleetwooda uosabiał z kolei zwierzę wymarłe - mamuta włochatego.